terug naar overzicht

Koesterkoffer

Sterrendoos wordt Koesterkoffer

De Sterrendoos is al jaren een begrip binnen Panal: een doos met sterrenmotief, gevuld met creatief materiaal en boeken om kinderen voor te bereiden en zo goed mogelijk te ondersteunen bij het nakende afscheid en sterven van een (groot)ouder.
De Sterrendoos is, na al die tijd trouwe dienst, toe aan een opfrisbeurt. De lancering van het nieuwe logo en de nieuwe website van Panal is hiervoor de ideale gelegenheid. Het concept blijft idem, enkel de verpakking en de naam veranderen: de Koesterkoffer is een handig valiesje op wielen dat een tijdje mee kan reizen met een kind op de lastige weg van afscheid nemen van een dierbare ongeneeslijk zieke (groot)ouder.
De Koesterkoffer bevat allerlei materiaal waarmee een kind aan de slag kan gaan, alleen of samen met een vertrouwde volwassene. Het kan voor het kind een gelegenheid zijn om aandacht en troost te krijgen of met het thema afscheid en alle gevoelens die daarbij horen, bezig te zijn. Kinderen kunnen niet altijd met woorden uitdrukken wat ze voelen en daarom kan de Koesterkoffer een ingangspoort zijn om over dat thema te communiceren, via knutselen, tekenen,… De boeken en brochures kunnen antwoorden bieden op de vragen waarmee kinderen zitten en een aanknopingspunt bieden voor een gesprek. Belangrijk is om het ritme van het kind te respecteren en niets te forceren.

Wat zit er in de Koesterkoffer?

De inhoud van de Koesterkoffer wordt telkens op maat samengesteld, afhankelijk van het aantal en de leeftijd van de kinderen. Enkele mogelijkheden:

Een handpop: deze knuffel kan een bondgenoot en vertrouweling zijn, die het kind helpt om de eigen emoties te herkennen en te uiten. Kinderen kunnen de poppen laten spreken of iets laten uitbeelden, erover vertellen of ermee knuffelen. De schildpad kan zich helemaal terugtrekken in zijn schild. Soms zouden rouwende kinderen zich ook willen terugtrekken en zijn ze bang of boos. De oester kan zich helemaal afsluiten van de buitenwereld, maar kan er ook voor kiezen om zich langzaam te openen en zich kwetsbaar op te stellen. En de egel kan zijn stekels opzetten om zich te beschermen tegen de buitenwereld, maar hij kan ze ook platleggen als hij zich veilig en op zijn gemak voelt.

Wenszakjes: je zou van alles willen zeggen, maar soms is een heel klein zakje, waar alle woorden in verwoord zijn, voldoende. Wanneer je weg bent, zal het zakje altijd herinneren aan jouw gedachten en hulp. De zieke kan een wenszakje geven aan het kind, maar misschien wil het kind ook graag een zakje geven aan iemand uit zijn omgeving: een broer of zus, opa, oma, papa, mama, vriendje waarvan het weet dat die het moeilijk heeft en niet altijd de juiste woorden vindt. Een tranenzakje is een zakje gevuld met witte of gekleurde glazen steentjes. Die steentjes symboliseren de zorgen en de daarbij horende tranen. Als je dat zakje schenkt aan iemand, betekent dit dat hij altijd zijn tranen met je delen mag. Een schelpenzakje is gevuld met schelpjes. Elk schelpje is een stukje van de zee, het geeft misschien een beetje kracht of hoop. Je kan het bijhouden of aan iemand schenken.

Dromenvanger knutselen: als het kind last heeft van vervelende dromen, kan het helpen om een dromenvanger te maken. De indianen uit Noord-Amerika gaan ervan uit dat de hemel vol is met dromen, goede en slechte. Zij geloven dat het zelf maken en ophangen van een dromenvanger boven je bed, de nare dromen tegenhoudt in het web. Alleen de fijne, mooie dromen komen dan nog naar je toe.

Zorgenpopje maken: als je ’s avonds niet goed in slaap kan vallen omdat je hoofd vol zorgen zit, kan je een zorgenpopje maken. De zorgenpopjes komen oorspronkelijk van bij de indianen uit Guatemala. Voordat je gaat slapen, vertel je je zorgen aan het popje en stop je het popje onder je hoofdkussen. Het popje kan je zo een gevoel van troost geven. Je kan het popje ook samen met een volwassene maken en vertellen over je zorgen.

Gelukspopje maken: als iemand ziek of verdrietig is, kan je een gelukspopje maken en afgeven. Dat betekent dat je aan die persoon denkt en hem of haar, al was het maar even, een gevoel van geluk of blijheid wil geven. In Peru maken kinderen vaak gelukspopjes.

Boodschapduifje maken: als je aan iemand iets wil laten weten, zonder dat je het wil vertellen, kan je je boodschap op een papiertje schrijven en aan het duifje meegeven. Je kan het duifje met het papiertje op een bepaalde afgesproken plaats leggen, waar alleen diegene voor wie de boodschap is bedoeld, het vindt. Als er iemand in het ziekenhuis ligt en je kan niet mee op bezoek, kan je toch via het duifje een boodschap voor de zieke meegeven.

Kralenkrans maken: de inwoners van Hawaï maken (bloemen)kransen om een dierbare die thuiskomt, te verwelkomen. Als er iemand terug thuiskomt uit het ziekenhuis, is het een fijn idee om hem of haar te begroeten met een zelfgemaakte krans. Je kan hiervoor kralen of parels gebruiken, maar ook allerlei andere voorwerpen zoals schelpjes, bloemen, veertjes,…

Gevoelsmaskers: kinderen kunnen het moeilijk hebben om gevoelens te uiten. Soms verstopt een kind zich liever achter een masker met een bepaald gevoel, dan iets te vertellen. De maskers kunnen een manier zijn om gevoelens bij het kind bespreekbaar te maken. Het kind kan de maskers kleuren, beschilderen en versieren.

Mandala kleuren: mandala komt uit het Sanskriet, een oude taal van de Indiërs, en betekent cirkel, kern, middelpunt. Mandala’ s zijn tekeningen in een cirkelvorm. Het kan rust geven om die in te kleuren voor jezelf of voor iemand speciaal. Door kinderen in rust en stilte een mandala te laten kleuren, kunnen ze leren om naar hun binnenkant te luisteren. Kinderen zoeken intuïtief de mandala uit die op dat moment het best bij hun stemming past en kleuren hem naargelang wat ze zelf voelen.

Een werkboek: “Mijn boek over…” voor kinderen of “Ondersteboven” voor jongeren om alleen of samen met de zieke of een andere volwassene in te schrijven, tekenen, … en zo een mooi herinneringsboek te maken.

Informatieve brochures:
• “Niet te jong voor verlies” (FPZV)
• “De meest gestelde vragen over kinderen en de dood” (Fiddelaers R.)
• “Als iemand doodgaat… wat jij wil weten over doodgaan, begraven en cremeren” (Fiddelaers R.)

Boeken: over het thema ziek zijn, afscheid nemen, doodgaan,… voor verschillende leeftijden en situaties.

Méér info? Karen De Meerleer, psycholoog Panal. kdemeerleer@panal.be