Hoe omgaan met de euthanasiewetgeving binnen Panal : intentieverklaring

De basisopdracht van de M.B.E.  is palliatieve zorg thuis te ondersteunen.  
Palliatieve zorg en euthanasie zijn op zich twee verschillende zaken, maar ze sluiten elkaar niet uit.  Het kan dat palliatieve zorg voor mensen niet blijvend het comfort (lichamelijk, psychisch, sociaal en spiritueel) biedt dat zij wensen of voor sommige mensen onbespreekbaar is en dat enkel euthanasie een antwoord is op hun vraag.    

Panal vindt het belangrijk dat zij als hulpverleners in palliatieve zorg de wetgeving rond euthanasie ten gronde kennen. Panal is een volwaardige gesprekspartner voor huisartsen, de andere hulpverleners, de patiënt en zijn omgeving.  Op vraag van de patiënt en/of zijn omgeving kunnen we informatie over  de euthanasiewetgeving aanbieden.

Panal informeert, voor zover mensen dat wensen, op deskundige en concrete wijze over de mogelijkheden van palliatieve zorg.
Panal wenst een sfeer te creëren van overleg, van bespreekbaarheid, waarin elke vraag van de patiënt, dus ook de euthanasievraag, beluisterd en besproken wordt.  
In deze sfeer van constructief overleg wil Panal de patiënt aanmoedigen om tijdig met zijn huisarts en de voor hem relevante omgeving te bespreken welke zijn wensen zijn.  Zijn verzoeken worden best duidelijk en zeer concreet geformuleerd en genoteerd.

Ethische beslissingen roepen vragen op, zowel bij de patiënt, het team, de eerstelijns- zorgverleners en de mantelzorg. 
Panal wenst hulpverleners een multidisciplinair overlegplatform aan te bieden om elke ethische vraag met betrekking tot het levenseinde met de nodige zorg te bespreken. Indien duidelijk wordt dat euthanasie de keuze is van de patiënt, wil Panal het proces verder begeleiden, morele en emotionele ondersteuning bieden en technische informatie aanbieden.

Nazorg verdient extra aandacht, zowel voor de nabestaanden, de hulpverleners en de betrokken medewerkers van Panal.

Wat doet Panal met een euthanasievraag?
 
Conform de euthanasiewetgeving behoudt de  behandelende arts de eindverantwoordelijkheid.
Vermits het uitklaren en uitvoeren van een euthanasievraag een delicaat proces is, begeleidt Panal dit vanuit haar emancipatorische visie.

Neem de vraag van de patiënt ernstig. Luister en bekijk samen met de patiënt of dit al dan niet een echte vraag naar euthanasie is. Mogelijke vragen hierbij zijn:
- Wat verstaat de patiënt onder euthanasie?
- Wat zit er achter deze vraag?
- Waarom deze vraag nu?
- Wat maakt het voor de patiënt wel/niet zinvol?
- Is deze vraag al met de huisarts besproken?
- Met wie heeft de patiënt zijn vraag al besproken?
- Kent de patiënt mogelijke alternatieven?

Leg de patiënt uit wat Panal omtrent deze vraag kan bieden:
- Panal bespreekt de vraag met de huisarts mits toelating van de patiënt.
- Panal wil gesprekspartner zijn voor de patiënt, zijn omgeving en hulpverleners. Vanuit een respectvolle en empatische houding en een pluralistische visie begeleiden we het gehele proces.
- Panal voert zelf geen euthanasie uit.

Contacteer de huisarts:
- Breng de huisarts op de hoogte van de vraag naar euthanasie van de patiënt
- Bevraag of hij de vraag naar euthanasie reeds gehoord heeft.
- Leg uit wat Panal kan bieden: een overlegplatform organiseren, de vraag naar euthanasie verder uitklaren, het proces begeleiden, technische informatie verstrekken en nazorg aanbieden.
- Maak afspraken wie welk engagement zal opnemen.
- Stimuleer de huisarts om het verzoek van de patiënt met het verplegend team te bespreken.

Aanwezigheid van de verpleegkundig-consulent bij de uitvoering van euthanasie.
Elke situatie wordt op zich bekeken. De verpleegkundig-consulent kan de vraag tot aanwezigheid bespreken met het M.B.E. team.  Elke verpleegkundig-consulent beslist voor zichzelf of zij/hij wenst in te gaan op de vraag tot aanwezigheid of niet.  

Kan de equipearts 2e arts zijn? Dit wordt vanuit Panal niet aanbevolen.  Het is mogelijk indien er geen geschikte 2e arts wordt gevonden (omwille van niet deskundig in palliatieve zorg of niet onafhankelijk).   

Kan de equipearts uitvoerende arts zijn?  Neen. De basisfilosofie van Panal is ondersteunen van zorg en niet zelf zorg verlenen. Vandaar dat de equipearts geen uitvoerende arts kan zijn.
 

De plaats van de vrijwilliger  (Pallium of CM Diest)
Indien een patiënt de vraag naar euthanasie stelt aan de vrijwilliger dan beluistert de vrijwilliger de vraag en gaat in gesprek met als doel klaarheid te krijgen.  Indien de patiënt daarmee akkoord gaat, geeft de vrijwilliger de vraag door aan de verpleegkundig-consulent.  Indien de patiënt hiermee niet akkoord gaat, maakt de vrijwilliger de patiënt duidelijk dat hij als vrijwilliger niets met deze vraag kan doen.  Het is geen opdracht voor de vrijwilliger hierna concrete acties te ondernemen.

Indien de vraag naar euthanasie gekend is bij inschakeling van de vrijwilliger, moet de vrijwilliger van deze vraag op de hoogte worden gebracht.  Krijgt de vrijwilliger in de loop van de begeleiding met de vraag te maken, dan kan hij rekenen op ondersteuning van de verpleegkundig-consulent.  Er moet aandacht gegeven worden aan blijvende vorming en ondersteuning van de vrijwilligers, zodat de vrijwilligers leren omgaan met eigen emoties rond de vraag naar euthanasie. 

Rond dit thema euthanasie en vrijwilligers werkt Panal i.s.m. de vrijwilligersorganisaties een stappenplan uit.